احمد بن واضح يعقوبى : بعد از البلاذرى احمد بن ابى يعقوب اسحاق بن جعفر بن واضح اليعقوبى اصفهانى كه در حدود ( 292 ه ) زندگى داشت ، در جملهء ناحيت‌هاى سيستان كورة زرنج العظمى را پايتخت ملك رتبيل مىنويسد « 1 » و بعد از ان داستان همان عبد الرحمن بن محمد بن اشعث كندى را كه در سيستان نزد رتبيل رفت ، و رتبيل او را به گماشتگان حجاج سپرد و صلح پيوست مىآورد و گويد : چون حجاج عماره بن تميم لخمى را بولايت سيستان گماشت ، رتبيل را گوارا نيامد ، و ازينرو حجاج او را عزل كرد « 2 » و چون در ازمنهء ما بعد مدرك بن مهلب و سيال بن منذر ، و در عهد هشام بن عبد الملك ( 105 / 125 ه ) يزيد بن غطريف به سيستان گماشته شدند ، رتبيل بايشان چيزيرا نپرداخت و ممتنع ماند « 3 » همين مورخ در تاريخ خود مينويسد : « در سنه 80 ه عبد الرحمن بن محمد بن اشعث از طرف حجاج باده هزار نفر بر سيستان گماشته شد ، چون به بست آمد ، ملك اين شهر رتبيل باستحكام اطراف پرداخت ، و عبد الرحمن از نيروى او ترسيد ، و پس از بلاد او به بست بازگشت ، و با رتبيل صلح‌نامه‌يى را امضاء كرد ، و از امر حجاج سرپيچيد ، و باغى شد ، و براى پيكار وى به طرف اهواز حركت كرد ، كه بعد از جنگهاى متعدد در دير جماجم شكست خورد ، و روى به سيستان آورد ، ولى عبد الله بن عامر كه گماشته‌اش در انجا بود ، او را به زرنج نگذاشت ، و ازينرو در بست پيش عياض بن عمرو آمد ، و اين هزيمت عبد الرحمن در سال 83 ه بود ، كه بعد ازين مطابق صلح‌نامهء گذشته با چهار هزار نفر از همراهان خويش به رتبيل پناه برد ، ولى حجاج ، عمارة بن تميم لخمى را پيش رتبيل فرستاد ، و او را به سوق دادن صد هزار لشكر جنگى تهديد نمود ، تا عبد الرحمن را به دو سپارد ، اما رتبيل نپذيرفت .

--> ( 1 ) - البلدان 45 طبع نجف 1377 ق ( 2 ) - البلدان 46 ( 3 ) - البلدان 47